पुणे : पुण्याच्या गणेशोत्सवात DJचा दणदणाट असावा की पारंपरिक उत्सवाचा आवाज, या मुद्द्यावरून गेल्या काही दिवसांपासून पुण्यातील वातावरण चांगलेच तापले आहे. या वादाच्या केंद्रस्थानी सध्या एक नाव चर्चेत आले आहे—विद्यानंद बापट. विशेष म्हणजे बापट हे कोणतेही आमदार-खासदार किंवा मोठे राजकीय नेते नाहीत. ते एक सामान्य नोकरदार नागरिक आहेत. मात्र गणेशोत्सवातील ध्वनिप्रदूषण आणि नागरिकांच्या हक्कांबाबत घेतलेल्या भूमिकेमुळे ते राज्याच्या राजकीय आणि सामाजिक चर्चेचा विषय ठरले आहेत.
कोण आहेत विद्यानंद बापट?
विद्यानंद बापट हे ३७ वर्षांचे असून मूळचे रत्नागिरी जिल्ह्यातील असल्याचे वृत्त आहे. गेल्या सुमारे आठ वर्षांपासून ते पुण्यातील नारायण पेठ परिसरात वास्तव्यास आहेत. ते BPO क्षेत्रात कार्यरत असून त्यांच्या कामाचा मोठा भाग घरूनच होतो. त्यामुळे त्यांची ओळख कोणत्याही राजकीय घराण्याशी किंवा मोठ्या सार्वजनिक पदाशी जोडलेली नाही. बापट यांनी मुंबई विद्यापीठातून वाणिज्य शाखेची पदवी घेतल्याचे सांगितले जाते. सार्वजनिक प्रश्नांवर स्पष्ट आणि तार्किक पद्धतीने भूमिका मांडण्याची त्यांची शैली सध्या विशेष चर्चेत आली आहे.
राजकीय पार्श्वभूमी काय?
विद्यानंद बापट हे कोणत्याही प्रमुख राजकीय पक्षाचे नेते किंवा निवडून आलेले लोकप्रतिनिधी नाहीत. पुण्यातील विविध पुरोगामी संघटनांच्या उपक्रमांमध्ये ते सहभागी होत असल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे त्यांची सार्वजनिक ओळख ही पक्षीय राजकारणापेक्षा सामाजिक आणि वैचारिक भूमिका मांडणारा नागरिक अशी आहे.
एका मुलाखतीत त्यांना आवडता नेता कोण, असा प्रश्न विचारण्यात आला असता त्यांनी अमेरिकेचे सिनेटर बर्नी सँडर्स यांचे नाव घेतल्याचे वृत्त आहे. धर्म, जात आणि भाषेच्या आधारावर होणाऱ्या राजकारणाऐवजी आर्थिक आणि सामाजिक प्रश्नांवर राजकीय चर्चा अधिक केंद्रित व्हावी, अशी त्यांची भूमिका असल्याचेही सांगितले जाते.
DJ आणि ध्वनिप्रदूषणाविरोधातील भूमिकेमुळे चर्चेत
पुणे महापालिकेच्या गणेशोत्सवपूर्व बैठकीत बापट यांनी कर्णकर्कश DJ, लाऊडस्पीकर आणि ध्वनिप्रदूषणाचा मुद्दा उपस्थित केला. गणेशोत्सवाला आपला विरोध नसून उत्सव साजरा करताना इतर नागरिकांच्या हक्कांचाही विचार केला पाहिजे, अशी त्यांची भूमिका आहे.
मोठ्या आवाजातील DJ आणि लाऊडस्पीकर, सार्वजनिक रस्त्यांवरील अडथळे यामुळे वृद्ध, विद्यार्थी, रुग्ण आणि सामान्य नागरिकांना होणाऱ्या त्रासाकडे त्यांनी लक्ष वेधले.
मात्र त्यांच्या या भूमिकेला गणेश मंडळे आणि DJ व्यवसायाशी संबंधित काही घटकांकडून विरोध होत आहे. गणेशोत्सवाच्या काळात DJ, लाईट, जनरेटर, ट्रॅक्टर-ट्रॉली, हमाल, ऑपरेटर आणि डेकोरेशन यांसारख्या अनेक व्यवसायांमधून मोठ्या प्रमाणावर रोजगार निर्माण होतो. त्यामुळे ध्वनिप्रदूषण नियंत्रणासोबत या रोजगाराच्या प्रश्नाचाही विचार व्हायला हवा, असा मुद्दा विरोधकांकडून उपस्थित केला जात आहे.
त्यामुळे हा वाद आता केवळ DJ विरुद्ध शांतता इतकाच राहिलेला नाही. उत्सवाचा अधिकार विरुद्ध नागरिकांच्या शांततेचा अधिकार, परंपरा विरुद्ध बदल आणि रोजगार विरुद्ध नियम अशा अनेक प्रश्नांना या वादातून तोंड फुटले आहे.
आणि त्यानंतर थेट हल्ला!
या वादाला ३ सप्टेंबर रोजी वेगळे आणि गंभीर वळण मिळाले. पुण्यातील टिळक रोड परिसरात विद्यानंद बापट यांच्यावर कॅमेऱ्यासमोर मारहाण झाल्याची घटना समोर आली. ते DJ आणि ध्वनिप्रदूषणाच्या मुद्द्यावर माध्यमांशी बोलत असताना हा प्रकार घडल्याचे वृत्त आहे.
पोलिसांनी घटनेची दखल घेत तपास सुरू केला असून एका आरोपीला ताब्यात घेतल्याचे वृत्त आहे. या हल्ल्याचा व्हिडिओ समोर आल्यानंतर प्रकरणाने सोशल मीडियावरही मोठे स्वरूप घेतले.
राजकीय नेत्यांकडून निषेध
हल्ल्यानंतर प्रकरण पुण्यापुरते मर्यादित राहिले नाही. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते रोहित पवार, सुप्रिया सुळे, ज्येष्ठ विधिज्ञ असीम सरोदे यांच्यासह अनेकांनी घटनेचा निषेध केला. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनीही या प्रकरणावर प्रतिक्रिया दिल्याचे वृत्त आहे.
एका सामान्य नागरिकाने सार्वजनिक प्रश्नावर मांडलेली भूमिका, त्यानंतर झालेली मारहाण आणि त्यावरून सुरू झालेली राजकीय चर्चा यामुळे विद्यानंद बापट हे नाव सध्या महाराष्ट्राच्या राजकीय आणि सामाजिक चर्चेच्या केंद्रस्थानी आले आहे.
DJचा आवाज किती असावा, उत्सवाची मर्यादा काय असावी आणि नागरिकांच्या शांततेच्या अधिकाराचे संरक्षण कसे करावे—या प्रश्नांची उत्तरे आता केवळ पुण्यापुरती नसून संपूर्ण महाराष्ट्राच्या चर्चेचा विषय बनली आहेत.
